Balkan Culture

---

"Language is the home of our soul"

- Maklena Nika

Maklena Nika is one of the most active and creative voices in the Greek and Albanian intellectual space. She teaches Modern Greek Literature at the University of Tirana, while at the same time she has contributed substantially to the dissemination of the Greek language and literature in Albania, through her teaching, translation and literary presence. As President of the Association of Friends of Nikos Kazantzakis in Albania, she has highlighted a bridge of culture between the two peoples.

On the occasion of the recent publication of her poetry book "Nitroglycerin" (Toena Publications, 2023) — nominated for the National Poetry Prize — we discuss with her the power of language, female creativity and the deep cultural consciousness that permeates her work.

 

1. Ms. Nika, what is it that you would primarily like to convey through your written work? Is there a consistent thread that runs through your poetic voice?

I would say that what I am trying to convey is not so much a message as a state of being. Poetry for me is the point where light and darkness are reconciled, and for this reason the main symbol that prevails in almost all of my poems is the oxymoron. All of my writings, even when they seem different, are united by an invisible line: the search for meaning through loss.
Writing is an act of salvation, but also of rebellion. It is my way of recomposing myself after every break, of finding the human in the anarchic, the divine in the everyday. Perhaps this is why I often say that "I write so as not to get lost" — to immortalize myself.

2. How much has your origin and your dual cultural identity — Greek and Albanian — influenced your artistic path and the way you see the world?

I consider my dual identity a wonderful opportunity to express myself. I live and create on an invisible border that unites two cultures with deep roots and intense passions. The Greek language gave me light, the metaphysical dimension of speech. Between them, there is the space where my poetry is born — an intermediate place, an intangible homeland, where words have no nationality but a soul.
I do not see the world through the eyes of a people, but through the prism of translation — where every word is a journey between two consciousnesses.

3. As a female creator active between two countries and two languages, what would you say to a young woman who wishes to follow a literary path?

I would tell her not to be afraid of her voice — not when it trembles, not when it resists.
Writing is a way of being, of rescuing yourself from oblivion. And women, often, carry within us centuries of silence. To write means to give them a voice, a body, a presence. The path of creation has nothing to do with acceptance, but with inner necessity. To write not because you want to be heard, but because you cannot remain silent.
And if she operates between two languages, like me, then she should love both. Because within a double language there is always double freedom.

4. On the occasion of the recent presentation of your book in Kalamata, how did you experience your communication with the Greek public? Are there differences in the reception of your work between the two sides of the border?

During the presentation of the poetry collection "Nitroglycerin", Eurasia Publications, 2025, in Kalamata, organized by Culture of Balkans in the context of the poetry action "Poetic Pathways", the communication with the Greek audience was a moving experience for me. I feel very happy that the response to my poetry in general in Greece is very strong and friendly. I would say that the poems of Nitroglycerin, although written in Albanian, are also based on Greek data, on the theories of Hippocrates.
The reception of the poems is somewhat different, due to the reader’s worldview and the way of emotion. And this double reading is the greatest gift a writer can receive: to feel that his work breathes differently, depending on the air of the place.

5. You write in both Greek and Albanian. Does a different feeling or psychology accompany you each time you express yourself in one language or the other?

Yes, each language has its own rhythm of breathing, its own pulse of existence.
When I write in Greek, I feel as if I am diving into the light – thought acquires a metaphysical purity, almost mystical. The Greek language is for me a spiritual ritual, a way of speaking with the unspeakable.
When I write in Albanian, my voice descends to the earth. It is instinctive, fleshy, more earthly. Both languages ​​do not separate me; they complete me.

6. How do you consider bilingualism to shape your writing identity? Is it a challenge or a privilege?

Bilingualism is my great privilege — and my sweetest challenge. It taught me to see the world through two mirrors that never show the same image. Thus, I learned to question, to rewrite, to translate myself. Bilingualism is not a technical state, it is a psychic crossing: it moves concepts, it transforms them. When I write, I always hear the other language breathing from within; this inner polyphony is my true home.

7. Nikos Kazantzakis is a central point of reference in your work. What does studying and promoting his work mean to you? How does Kazantzakis converse with your own poetry?

Since 2009, I have been president of the Albanian branch of the International Society of Friends of Nikos Kazantzakis. Kazantzakis is for me a universe of intellectual freedom. He is not just a writer; he is an ethical attitude to life.
Studying his work taught me that creation is not an end in itself, but a struggle – an ascent, an "uphill climb".
In my poetry, Kazantzakis exists as a spirit of resistance and transformation. Just as he elevates the body to the spirit, so I seek light through matter, redemption through desire.
Through his work I learned that man is saved only when he creates – and when he loves.

8. In an age full of speed and information, what role can poetry play? What is it that drives you to continue expressing yourself poetically?

Poetry is the slowest and truest way of communication.
In a world that shouts, poetry whispers; and precisely for this reason it is heard more clearly.
I do not write poetry to explain, but to save the unspeakable, that which cannot be said in any other way.
Poetry is the rhythm of our inner time. I am driven by the need to inhabit language, to touch it to the point where it becomes body and light.

9. How do you see the place of the female poet in the Balkans today? Is there, in your opinion, a common female gaze in the literature of the region?

Yes, there is a common gaze — the gaze of memory and resistance. The female poets of the Balkans carry in their words not only personal trauma, but also collective. We write with the consciousness of History, with the body of the earth, with the memory of violence and survival.
And yet, within all this dark matter, there is a feminine light — a need for tenderness, for reconciliation, for freedom.
In this context, I feel proud to have given voice to speak in Albanian, by translating 160 Greek poets. This is a recent Albanian edition of the great poetry collection "The Other Half of the Sky". Zitros Publications.

10. Finally, what is it that connects you most deeply to the Balkans? How is this relationship reflected in your work and in your life as a creator and translator?

The Balkans for me is not geography; it is memory, trauma and poetry together.
It is the voices of languages ​​that intertwine, the scents of the seasons, the silences of people who learned to survive in history.
I am a child of this land — between East and West, between light and darkness. And this tension, this contradiction, is my poetry itself.

Maklena Nika represents a generation of creators who are not limited by the borders of language or geography. Instead, they build cultural bridges through experience, poetry, and translation. Her work reminds us that literature can function as a meeting place for peoples, stories, and souls.

 

Afize-Marina Seferi Gjikondi was born in Albania and is a graduate of the Agricultural High School of Vlora. She studied Economics in Tirana, which she did not complete due to the historical events of 1991. She lives in Kalamata and is involved in writing and painting. She is a graduate of the School of Advanced Vocational Training (SAEK) of Journalism, Editors and Reporters and has completed her internship at the newspaper Foni and at radio station ERA of Kalamata. She has attended many psychology seminars. In 2016 she published her first poetry collection entitled The Sky is Not Forbidden and in 2021 the poetry collection entitled Melody.

---

«Η γλώσσα είναι το σπίτι της ψυχής μας»

-Μακλένα Νίκα

Η Μακλένα Νίκα είναι μια από τις πιο δραστήριες και δημιουργικές φωνές του ελληνικού και αλβανικού πνευματικού χώρου. Διδάσκει Νεοελληνική Λογοτεχνία στο Πανεπιστήμιο Τιράνων, ενώ παράλληλα έχει συμβάλει ουσιαστικά στη διάδοση της ελληνικής γλώσσας και λογοτεχνίας στην Αλβανία, μέσα από τη διδασκαλία, τη μετάφραση και τη λογοτεχνική της παρουσία. Ως Πρόεδρος του Συλλόγου Φίλων Νίκου Καζαντζάκη στην Αλβανία, έχει αναδείξει μια γέφυρα πολιτισμού ανάμεσα στους δύο λαούς.

Με αφορμή την πρόσφατη έκδοση του ποιητικού της βιβλίου «Νιτρογλυκερίνη» (Εκδόσεις Toena, 2023) — υποψήφιου για το Εθνικό Βραβείο Ποίησης — συζητούμε μαζί της για τη δύναμη της γλώσσας, τη γυναικεία δημιουργία και τη βαθιά πολιτισμική συνείδηση που διαπερνά το έργο της.

 

1. Κυρία Νίκα, τι είναι αυτό που θα θέλατε πρωτίστως να μεταφέρετε μέσα από το γραπτό σας έργο; Υπάρχει ένα σταθερό νήμα που διαπερνά την ποιητική σας φωνή;

Θα έλεγα πως αυτό που προσπαθώ να μεταφέρω δεν είναι τόσο ένα μήνυμα, όσο μια κατάσταση ύπαρξης. Η ποίηση για μένα είναι το σημείο όπου το φως και το σκοτάδι συμφιλιώνονται, και για αυτό το λόγο το κύριο σύμβολο που επικρατεί σχεδόν σε όλα τα ποιήματά μου είναι το οξύμωρο. Όλα μου τα γραπτά, ακόμη κι όταν φαίνονται διαφορετικά, ενώνονται από μια αόρατη γραμμή: την αναζήτηση του νοήματος μέσα από την απώλεια.
Η γραφή είναι μια πράξη σωτηρίας, αλλά και εξέγερσης. Είναι ο τρόπος μου να ξανασυνθέτω τον εαυτό μετά από κάθε θραύση, να βρίσκω το ανθρώπινο μέσα στο άναρχο, το θείο μέσα στο καθημερινό. Ίσως γι’ αυτό λέω συχνά ότι «γράφω για να μην χαθώ» — για να αιωνίσω τον εαυτό μου. 

2. Πόσο έχει επηρεάσει η καταγωγή σας και η διπλή σας πολιτισμική ταυτότητα — ελληνική και αλβανική — την καλλιτεχνική σας πορεία και τον τρόπο που βλέπετε τον κόσμο;

Τη διπλή μου ταυτότητα την θεωρώ μια υπέροχη δυνατότητα για να εκφραστώ. Ζω και δημιουργώ πάνω σε ένα αόρατο σύνορο που ενώνει δύο πολιτισμούς με βαθιές ρίζες και έντονα πάθη. Η ελληνική γλώσσα μού έδωσε το φως, τη μεταφυσική διάσταση του λόγου. Ανάμεσά τους, υπάρχει ο χώρος όπου γεννιέται η ποίησή μου — ένας ενδιάμεσος τόπος, μια πατρίδα άυλη, εκεί όπου οι λέξεις δεν έχουν εθνικότητα αλλά ψυχή.
Δεν βλέπω τον κόσμο μέσα από τα μάτια ενός λαού, αλλά μέσα από το πρίσμα της μετάφρασης — εκεί όπου κάθε λέξη είναι ένα ταξίδι ανάμεσα σε δύο συνειδήσεις.

3. Ως γυναίκα δημιουργός που δραστηριοποιείται ανάμεσα σε δύο χώρες και δύο γλώσσες, τι θα λέγατε σε μια νέα γυναίκα που επιθυμεί να ακολουθήσει λογοτεχνική διαδρομή;

Θα της έλεγα να μη φοβηθεί τη φωνή της — ούτε όταν τρέμει, ούτε όταν αντιστέκεται.
Η γραφή είναι ένας τρόπος να υπάρξεις, να διασώσεις τον εαυτό σου από τη λήθη. Και οι γυναίκες, συχνά, κουβαλούμε μέσα μας σιωπές αιώνων. Το να γράφεις, σημαίνει να τους δίνεις φωνή, σώμα, παρουσία. Η διαδρομή της δημιουργίας δεν έχει να κάνει με την αποδοχή, αλλά με την εσωτερική αναγκαιότητα. Να γράφεις όχι επειδή θέλεις να ακουστείς, αλλά επειδή δεν μπορείς να σιωπήσεις.
Κι αν δρα ανάμεσα σε δύο γλώσσες, όπως εγώ, τότε να τις αγαπά και τις δύο. Γιατί μέσα στη διπλή γλώσσα υπάρχει πάντα διπλή ελευθερία.

4. Με αφορμή την πρόσφατη παρουσίαση του βιβλίου σας στην Καλαμάτα, πώς βιώσατε την επικοινωνία σας με το ελληνικό κοινό; Υπάρχουν διαφορές στην πρόσληψη του έργου σας ανάμεσα στις δύο πλευρές του συνόρου;

Κατά τη διάρκεια της παρουσίασης της ποιητικής συλλογής “Νιτρογλυκερίνη”, Εκδόσεις Ευρασία, 2025, στην Καλαμάτα, διοργανωμένη από το Culture of Balkans στο πλαίσιο της ποιητικής δράσης “Ποιητικοί Δρόμοι”, η επικοινωνία με το ελληνικό κοινό ήταν για μένα μια συγκινητική εμπειρία. Νιώθω πολύ ευτυχής που η ανταπόκριση της ποίησής μου γενικά στην Ελλάδα είναι πολύ δυνατή και φιλική. Θα έλεγα πώς και τα ποιήματα της Νιτρογλυκερίνης, αν και έχουν γραφτεί στα Αλβανικά, είναι βασιζόμενα σε Ελληνικά δεδομένα, στις θεωρίες του Ιπποκράτη.
Η πρόσληψη των ποιημάτων είναι κάπως διαφορετική, λόγω της κοσμοθεωρίας του αναγνώστη και του τρόπου συγκίνησης. Και αυτή η διπλή ανάγνωση είναι το μεγαλύτερο δώρο που μπορεί να λάβει ένας συγγραφέας: να αισθάνεται ότι το έργο του ανασαίνει διαφορετικά, ανάλογα με τον αέρα του τόπου.

5. Γράφετε τόσο στα ελληνικά όσο και στα αλβανικά. Σας συνοδεύει μια διαφορετική αίσθηση ή ψυχολογία κάθε φορά που εκφράζεστε στη μία ή στην άλλη γλώσσα;

Ναι, κάθε γλώσσα έχει τον δικό της ρυθμό αναπνοής, τον δικό της παλμό ύπαρξης.
Όταν γράφω στα ελληνικά, νιώθω σαν να βουτώ στο φως – η σκέψη αποκτά μεταφυσική καθαρότητα, σχεδόν μυσταγωγική. Η ελληνική γλώσσα είναι για μένα μια πνευματική τελετουργία, ένας τρόπος να μιλήσω με το άρρητο.
Όταν γράφω στα αλβανικά, η φωνή μου κατεβαίνει στη γη. Είναι ενστικτώδης, σάρκινη, πιο γηινής. Και οι δύο γλώσσες δεν με χωρίζουν· με ολοκληρώνουν. 

6. Πώς θεωρείτε ότι η διγλωσσία διαμορφώνει τη συγγραφική σας ταυτότητα; Πρόκειται για πρόκληση ή για προνόμιο;

Η διγλωσσία είναι το μεγάλο μου προνόμιο — και η πιο γλυκιά μου πρόκληση.
Με έμαθε να βλέπω τον κόσμο μέσα από δύο καθρέφτες που δεν δείχνουν ποτέ το ίδιο είδωλο. Έτσι, έμαθα να αμφισβητώ, να ξαναγράφω, να μεταφράζω τον εαυτό μου.
Η διγλωσσία δεν είναι τεχνική κατάσταση, είναι ψυχική διάσχιση: μετακινεί τις έννοιες, τις μεταμορφώνει.
Όταν γράφω, ακούω πάντα την άλλη γλώσσα να αναπνέει από μέσα· αυτή η εσωτερική πολυφωνία είναι το πραγματικό μου σπίτι.

7. Ο Νίκος Καζαντζάκης αποτελεί κεντρικό σημείο αναφοράς στη δράση σας. Τι σημαίνει για εσάς η μελέτη και η προώθηση του έργου του; Πώς συνομιλεί ο Καζαντζάκης με τη δική σας ποίηση;

Από το 2009 διατελώ πρόεδρο του παραρτήματος Αλβανίας της Διεθνούς Εταρείας των Φίλων του Νίκου Καζαντζάκη. Ο Καζαντζάκης είναι για μένα ένα σύμπαν πνευματικής ελευθερίας. Δεν είναι απλώς ένας συγγραφέας· είναι μια ηθική στάση ζωής.
Η μελέτη του έργου του με έμαθε ότι η δημιουργία δεν είναι αυτοσκοπός, αλλά αγώνας – ανάβαση, «ανήφορος».
Στην ποίησή μου, ο Καζαντζάκης υπάρχει ως πνεύμα αντίστασης και μεταμόρφωσης. Όπως εκείνος ανυψώνει το σώμα προς το πνεύμα, έτσι κι εγώ αναζητώ το φως μέσα από την ύλη, τη λύτρωση μέσα από την επιθυμία.
Μέσα από το έργο του έμαθα πως ο άνθρωπος σώζεται μονάχα όταν δημιουργεί – και όταν αγαπά.

8. Η ποίηση, σε μια εποχή γεμάτη ταχύτητα και πληροφορία, τι ρόλο μπορεί να παίξει; Τι είναι αυτό που σας ωθεί να συνεχίζετε να εκφράζεστε ποιητικά;

Η ποίηση είναι ο πιο αργός και πιο αληθινός τρόπος επικοινωνίας.
Σε έναν κόσμο που φωνάζει, η ποίηση ψιθυρίζει· και ακριβώς γι’ αυτό ακούγεται πιο καθαρά.
Δεν γράφω ποίηση για να εξηγήσω, αλλά για να σώσω το άρρητο, αυτό που δεν μπορεί να ειπωθεί με άλλον τρόπο.
Η ποίηση είναι ο ρυθμός του εσωτερικού μας χρόνου. Με ωθεί η ανάγκη να κατοικήσω τη γλώσσα, να την αγγίξω μέχρι εκεί που γίνεται σώμα και φως.

9. Πώς βλέπετε τη θέση της γυναίκας ποιήτριας στον βαλκανικό χώρο σήμερα; Υπάρχει, κατά τη γνώμη σας, ένα κοινό γυναικείο βλέμμα στη λογοτεχνία της περιοχής;

Ναι, υπάρχει ένα κοινό βλέμμα — το βλέμμα της μνήμης και της αντίστασης. Οι γυναίκες ποιήτριες των Βαλκανίων κουβαλούν στο λόγο τους όχι μόνο το προσωπικό τραύμα, αλλά και το συλλογικό. Εμείς γράφουμε με τη συνείδηση της Ιστορίας, με το σώμα της γης, με τη μνήμη της βίας και της επιβίωσης.
Κι όμως, μέσα σε όλη αυτή τη σκοτεινή ύλη, υπάρχει ένα φως θηλυκό — μια ανάγκη για τρυφερότητα, για συμφιλίωση, για ελευθερία.
Σε αυτό το πλαίσιο, νιώθω περίφανη που έδωσα φωνή να μιλήσουν στα Αλβανίκα, μεταφράζοντας 160 Ελληνίδες ποιήτριες. Αυτή είναι μια πρόσφατη έκδοση στα Αλβανικά της μεγάλης ποιητικής συλλογής “Το άλλο μισό του ουρανού”. Εκδόσεις Ζήτρος.

10. Τέλος, τι είναι αυτό που σας συνδέει βαθύτερα με τα Βαλκάνια; Πώς αποτυπώνεται αυτή η σχέση στο έργο σας και στη ζωή σας ως δημιουργού και μεταφράστριας;

Τα Βαλκάνια για μένα δεν είναι γεωγραφία· είναι μνήμη, τραύμα και ποίηση μαζί.
Είναι οι φωνές των γλωσσών που μπλέκονται, οι μυρωδιές των εποχών, οι σιωπές των ανθρώπων που έμαθαν να επιβιώνουν μέσα στην ιστορία.
Είμαι παιδί αυτής της γης — ανάμεσα στην Ανατολή και τη Δύση, ανάμεσα στο φως και το σκοτάδι. Κι αυτή η ένταση, αυτή η αντίφαση, είναι η ίδια η ποίησή μου.

 

Η Μακλένα Νίκα εκπροσωπεί μια γενιά δημιουργών που δεν περιορίζονται από τα σύνορα της γλώσσας ή της γεωγραφίας. Αντίθετα, χτίζουν πολιτισμικές γέφυρες μέσα από το βίωμα, την ποίηση και τη μετάφραση. Το έργο της υπενθυμίζει ότι η λογοτεχνία μπορεί να λειτουργεί ως τόπος συνάντησης λαών, ιστοριών και ψυχών.

 

Η Afize-Mαρίνα Seferi Gjikondi γεννήθηκε στην Αλβανία και είναι απόφοιτη του Αγροτικού Λυκείου Αυλώνας. Σπούδασε Οικονομικές Επιστήμες στα Τίρανα, τις οποίες δεν ολοκλήρωσε λόγω των ιστορικών γεγονότων του 1991. Ζει στην Καλαμάτα και ασχολείται με τη συγγραφή και τη ζωγραφική. Είναι απόφοιτη του ΣΑΕΚ Δημοσιογραφίας, Συντακτών και Ρεπόρτερ και έχει ολοκληρώσει την πρακτική της άσκηση στην εφημερίδα Φωνή και στην ΕΡΑ Καλαμάτας. Έχει παρακολουθήσει πολλά σεμινάρια ψυχολογίας. Το 2016 δημοσίευσε την πρώτη της ποιητική συλλογή με τίτλο Ο ουρανός δεν είναι απαγορευμένος και το 2021 την ποιητική συλλογή με τίτλο Μελωδία.