Balkan Culture

REPORT ON THE ACTION “POETIC PATHWAYS 2025”

Poetry is roaming around the city. Do we want to meet it?

A few days ago, the curtain fell on the ambitious action Poetic Pathways 2025, which was under the guidance of the non-profit organization KALLIERGON syn and Vasiliki Kateri and for more than a month (October 11 - November 15, 2025) ran from one end to the other of the city of Kalamata.

Its innovation lies in the successful effort to transmit the “microbe” of Poetic Art to locals and visitors, meeting passers-by in their living space, the streets and squares of the city, eliminating something from the bustle, the fatigue, the routine of urban life. Far from the cold halls, with the “prayer-mongers” from the pulpit, who are consumed in lengthy, mainly anti-poetic, analyses, leaving the listeners passive, mute… At best in the role of applause.

Throughout this time, various events have welcomed poetry, contemplating it with due respect. The opening ceremony of the action had Nikos Kazantzakis as a companion, who, with the sun, “the great orientalist”, at the forefront, took us on a journey through his own Odyssey, a long spiritual journey of self-knowledge, which extends over 33,333 verses and, as its title testifies, draws from the centuries-old Homeric tradition, recreating the myth of the multifaceted Dysceas, the archetypal traveler of our race. A particularly moving and honorable tribute to the poet of the Generation of the 70s, George Markopoulos, who, through his poetic creation, takes care not to cover the river of memory, recalling from the funnel of time the childhood and adolescence of Messina, "Birthplace in celebration" according to him, and the "old selves" who accompanied him in gloomy times for the country.

Poetry also met entrepreneurship; shop windows in our city were decorated with reproductions of the work of Messinians, and not only, of poets, recognized — in addition to the honored George Markopoulos, the late Sofia Fildisi, Giota Argyropoulou and Yiannis Tzanetakis — and others were anthologized. Subsequently, our fellow citizens armed themselves with the necessary courage to take their writings out of the drawer. Some may have felt the first poetic stirrings… Various schools in the city also joined the dance, creating hopes for the future. Let us not rush to pass them by, to sacrifice them on the altar of pedantry, technocracy, common sense that places barriers to the descent into the depths of the soul, to the expression of the emotional world…

The pluses of this initiative are also the interactivity, the cross-artistic approach, as poetry coexisted with other arts (theater, puppetry, opera, music, cinema, visual arts), illuminating, among others, the life and work of the great poet Angelos Sikelianos and the English romantic John Keats. At the same time, it crossed national borders, as philhellenes recited favorite poems and wrote poems inspired by Greece, while the poet Maklena Nika, a lecturer in Modern Greek Literature at the University of Tirana, presented her poetry collection Nitroglycerine as part of the event. In addition, overlooked poetic compositions came to the fore. Special mention should be made of the laudatory, erotic and satirical diamonds of the Byzantine Poetry Dictionary, which created a climate of devotion in the Byzantine chapel of the Holy Apostles, which dates back to the 11th century. In this elaborate mosaic, architectural heritage had a prominent place. Specifically, landmark buildings of Kalamata, through poetry, gained a voice and told “poetic stories of memory, stone and love.”

The fact that the action is here to stay is also linked to the “Tree of Poets”, an olive tree (a trademark of the city), which during the closing ceremony was planted in the “Train Park”, a few meters away from the ill-fated “Pergola of Poets”, where in the past the bust of the soft-spoken Maria Polydouri, the interwar poet from Kalamata, who according to her fellow artist Giota Argyropoulou “died young in order to live”, was housed.

Let us hope that this tree will take root and bear fruit, leading our steps on endless poetic paths.

Konstantinos Kosteas
Philologist
Doctoral Candidate at the University of the Peloponnese
Scientific Associate of the KALLIERGON syn Group
Partner in the action: Poetic Pathways 2025

ΑΠΟΛΟΓΙΣΤΙΚΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΤΗΣ ΔΡΑΣΗΣ «ΠΟΙΗΤΙΚΟΙ ΔΡΟΜΟΙ 2025»

Η ποίηση τριγυρνά πάνω-κάτω στην πόλη. Θέλουμε να τη συναντήσουμε;

Πριν λίγες μέρες έπεσε η αυλαία της φιλόδοξης δράσης Ποιητικοί Δρόμοι 2025, η οποία βρισκόταν υπό την καθοδήγηση του μη κερδοσκοπικού φορέα KALLIERGON syn και της Βασιλικής Κατέρη και για περισσότερο από έναν μήνα (11 Οκτωβρίου - 15 Νοεμβρίου 2025) διέτρεξε απ’ άκρη σ’ άκρη την πόλη της Καλαμάτας.

Η καινοτομία της έγκειται στην επιτυχή προσπάθεια να μεταδοθεί το «μικρόβιο» της Ποιητικής Τέχνης σε ντόπιους κι επισκέπτες, συναντώντας τους διαβάτες στον ζωτικό τους χώρο, τους δρόμους και τις πλατείες της πόλης, απαλείφοντας κάτι από την τύρβη, την κούραση, τη ρουτίνα της αστικής ζωής. Μακριά από τις ψυχρές αίθουσες, με τους από καθέδρας «επαΐοντες», οι οποίοι αναλώνονται σε μακροσκελείς, αντιποιητικές κατά κύριο λόγο, αναλύσεις, βαστώντας τους ακροατές παθητικούς, βωβούς… Στην καλύτερη σε ρόλο χειροκροτητή.

Όλο αυτό το διάστημα, ποικίλες εκδηλώσεις δεξιώθηκαν την ποίηση, ατενίζοντάς την με τον προσήκοντα σεβασμό. Η τελετή έναρξης της δράσης είχε συνοδοιπόρο τον Νίκο Καζαντζάκη, ο οποίος με μπροστάρη τον ήλιο, «τον μεγάλο ανατολίτη», μας ταξίδεψε στη δική του Οδύσ(σ)εια, ένα μακροσκελές πνευματικό ταξίδι αυτογνωσίας, που εκτείνεται σε 33.333 στίχους και, όπως καταμαρτυρεί ο τίτλος του, αντλεί από την μακραίωνη ομηρική παράδοση, αναπλάθοντας τον μύθο του πολύτροπου Δυσσέα, του αρχετυπικού ταξιδευτή της φυλής μας. Ιδιαίτερα συγκινητικό και τιμητικό αφιέρωμα στον ποιητή της Γενιάς του ΄70, Γιώργο Μαρκόπουλο, ο οποίος μέσω της ποιητικής δημιουργίας του, φροντίζει να μην σκεπαστεί το ποτάμι της μνήμης, ανακαλώντας από τη χοάνη του χρόνου την παιδική κι εφηβική Μεσσήνη, «Γενέτειρα εν εορτή» κατά τον ίδιο, και τους «παλαιούς εαυτούς του» που τον συντρόφεψαν σε ζοφερές για τη χώρα εποχές. 

Η ποίηση αντάμωσε και την επιχειρηματικότητα· βιτρίνες καταστημάτων της πόλης μας στολίστηκαν με απανθίσματα  του έργου Μεσσηνίων, και όχι μόνο, ποιητών, αναγνωρισμένων — πέραν του τιμώμενου Γιώργου Μαρκόπουλου, μεταξύ άλλων ανθολογήθηκαν οι αείμνηστες Σοφία Φίλντιση, Γιώτα Αργυροπούλου κι ο Γιάννης Τζανετάκης — και μη. Ακολούθως, συμπολίτες μας οπλίστηκαν με το απαραίτητο θάρρος για να βγάλουν τα γραπτά τους απ’ το συρτάρι. Κάποιοι ίσως να ένιωσαν τα πρώτα ποιητικά σκιρτήματα… Στον χορό μπήκαν και διάφορα σχολεία της πόλης, δημιουργώντας ελπίδες για το μέλλον. Ας μη βιαστούμε να τις προσπεράσουμε, να τις θυσιάσουμε στον βωμό της πεζότητας, της τεχνοκρατίας, της κοινής λογικής που θέτει φραγμούς στην κατάβαση στα μύχια της ψυχής, στην έκφραση του συναισθηματικού κόσμου…

Στα συν της πρωτοβουλίας αυτής και η διαδραστικότητα, η διακαλλιτεχνική προσέγγιση, καθώς η ποίηση συμπορεύτηκε με άλλες τέχνες (θέατρο, κουκλοθέατρο, όπερα, μουσική, κινηματογράφος, εικαστικά), φωτίζοντας μεταξύ άλλων το βίο και έργο του μεγαλήγορου Άγγελου Σικελιανού και του Άγγλου ρομαντικού John Keats. Παράλληλα διέβη τα εθνικά σύνορα, καθώς φιλέλληνες απήγγειλαν αγαπημένα ποιήματα και έγραψαν ποιήματα εμπνεόμενοι από την Ελλάδα, ενώ η ποιήτρια Μακλένα Νίκα, διδάσκουσα της Νεοελληνικής Λογοτεχνίας στο Πανεπιστήμιο των Τιράνων, παρουσίασε στο πλαίσιο της δράσης την ποιητική της συλλογή Νυτρογλυκερίνη. Επιπροσθέτως, στο προσκήνιο ήρθαν παραγνωρισμένες ποιητικές συνθέσεις. Ιδιαίτερη μνεία, στα εγκωμιαστικά, ερωτικά και σατιρικά διαμάντια της Λόγιας Βυζαντινής Ποίησης, τα οποία δημιούργησαν κλίμα κατάνυξης στο βυζαντινό εκκλησάκι των Αγίων Αποστόλων, που ανάγεται χρονικά στον 11ο αιώνα. Στο περίτεχνο αυτό μωσαϊκό, περίοπτη θέση είχε η αρχιτεκτονική κληρονομιά. Συγκεκριμένα, κτίρια-τοπόσημα της Καλαμάτας, μέσω της ποίησης, απέκτησαν φωνή και διηγήθηκαν «ποιητικές ιστορίες μνήμης, πέτρας και έρωτα». 

Το γεγονός ότι η δράση ήρθε για να μείνει συνδέεται και με το «Δέντρο των Ποιητών», μια ελιά (σήμα κατατεθέν της πόλης), η οποία κατά την τελετή λήξης φυτεύτηκε στο «Πάρκο των Τρένων», λίγα μέτρα μακριά από την κακοπαθημένη «Πέργκολα Ποιητών», εκεί που κατά το παρελθόν φιλοξενήθηκε η προτομή της χαμηλόφωνης Μαρίας Πολυδούρη, της μεσοπολεμικής ποιήτριας από την Καλαμάτα, η οποία κατά την ομότεχνή της Γιώτα Αργυροπούλου «πέθανε έτσι νέα για να ζήσει».

Ας ευχηθούμε αυτό το δέντρο να ριζώσει και να καρποφορήσει, οδηγώντας τα βήματά μας σε ατέλειωτες ποιητικές διαδρομές.

Κωνσταντίνος Κωστέας
Φιλόλογος
Υποψήφιος Διδάκτωρ Πανεπιστημίου Πελοποννήσου 
Επιστημονικός Συνεργάτης της Ομάδας KALLIERGON syn 
Συνοδοιπόρος  στη δράση: Ποιητικοί Δρόμοι 2025